{"id":5288,"date":"2021-04-07T21:38:00","date_gmt":"2021-04-07T18:38:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.niobehosting.com\/blog\/?p=5288"},"modified":"2021-04-02T11:21:40","modified_gmt":"2021-04-02T08:21:40","slug":"cookie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.niobehosting.com\/blog\/cookie\/","title":{"rendered":"Cookie Nedir?"},"content":{"rendered":"\n

Cookies<\/strong> (\u00e7erezler), kullan\u0131c\u0131 davran\u0131\u015flar\u0131 ve g\u00f6z atma al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 ve kullan\u0131c\u0131 bilgileri gibi web sitesi ziyaret verilerinin kaydedildi\u011fi k\u00fc\u00e7\u00fck dosyalard\u0131r. Bu dosyalar genel olarak ziyaret etmek i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z taray\u0131c\u0131 \u00fczerine kaydedilir ve bir sonraki ziyaretinizde size kolayl\u0131k sa\u011flar. JavaScript<\/a>, PHP<\/a> ve Python, Ruby<\/strong> gibi kodlama dilleri ile olu\u015fturulabilirler.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6rne\u011fin bir web sitesini ziyaret ettiniz ve kullan\u0131c\u0131 ad\u0131 olu\u015fturdunuz, daha sonra ayn\u0131 web sitesini ziyaret etti\u011finizde taray\u0131c\u0131ya girdi\u011finiz veriler otomatik olarak \u00e7\u0131kar. Yine benzer \u015fekilde bir al\u0131\u015fveri\u015f sitesine girip bir \u00fcr\u00fcn\u00fc be\u011fenir veya sepete atars\u0131n\u0131z ve di\u011fer sayfalar\u0131 gezmeye devam edersiniz, bu esnada kullan\u0131c\u0131 bilgilerinizi girmemi\u015f dahi olsan\u0131z sepetteki \u00fcr\u00fcn kaybolmaz. <\/p>\n\n\n\n

Bu \u00f6zelli\u011fi \u00e7o\u011fu zaman deneyimlemi\u015f ve yararlanm\u0131\u015fs\u0131n\u0131zd\u0131r, ziyaret\u00e7iye kullan\u0131m kolayl\u0131\u011f\u0131 sa\u011flayan bu y\u00f6ntem daha \u00f6nceden izne tabi olmadan taray\u0131c\u0131lar \u00fczerinden otomatik bir \u015fekilde olu\u015fturuluyordu, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ise KVKK<\/strong> (K<\/strong>i\u015fisel V<\/strong>erilerin K<\/strong>orunmas\u0131 K<\/strong>anunu) ve gizlilik ihlallerinin \u00f6nlenmesi ad\u0131na kullan\u0131c\u0131n\u0131n izni olmadan ger\u00e7ekle\u015ftirilemiyor. <\/p>\n\n\n\n

Bir web sitesini ziyaret etti\u011finizde taray\u0131c\u0131n\u0131z\u0131n bir k\u00f6\u015fesinde \u201c\u00c7erezlere izin ver\u201d<\/strong> Pop-up\u2019lar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz. Bu izni verdi\u011finiz anda o web sitesi taray\u0131c\u0131n\u0131za bir cookie dosyas\u0131 atar ve sizin ziyaret al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131z o dosyaya kaydedilmeye ba\u015flan\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

Cookies (\u00c7erezlerin) Kullan\u0131m Ama\u00e7lar\u0131<\/h2>\n\n\n\n

 Cookies (\u00c7erezlerin) bir\u00e7ok sebeple kullan\u0131labilmektedir, genelde kullan\u0131m ama\u00e7lar\u0131, ziyaret\u00e7iye daha iyi bir deneyim sa\u011flamak, reklam ve g\u00fcvenlik \u015feklinde olabilmektedir.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Analytics<\/h3>\n\n\n\n

Web siteleri kullan\u0131c\u0131 davran\u0131\u015flar\u0131, t\u0131klama al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 ve reklamlar ile ilgili tutumu takip edip strateji geli\u015ftirmek i\u00e7in cookies (\u00e7erezler) kullanabilmektedir. Bu y\u00f6ntem ile daha iyi kullan\u0131c\u0131 deneyimleri olu\u015fturmak ve baz\u0131 \u00f6nemli verileri almak m\u00fcmk\u00fcn olmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

G\u00fcvenlik<\/h3>\n\n\n\n

Yine kullan\u0131c\u0131lara ait verilerin daha g\u00fcvenli bir \u015fekilde saklanmas\u0131 i\u00e7in de kullan\u0131l\u0131r. Cookie dosyalar\u0131 kullan\u0131c\u0131n\u0131n bilgisayar\u0131nda saklan\u0131r. Bu dosyalara yazd\u0131r\u0131lan kullan\u0131c\u0131ya ait veriler taray\u0131c\u0131 yard\u0131m\u0131yla tek y\u00f6nl\u00fc olarak g\u00fcvenli bir \u015fekilde yollan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Oturum S\u00fcreklili\u011fi<\/h3>\n\n\n\n

Bir web sitesinde \u00fcyelik olu\u015fturdu\u011fumuzda kullan\u0131c\u0131 bilgilerimiz ile bir oturum a\u00e7ar\u0131z. Bu oturumlar\u0131n taray\u0131c\u0131 her kapat\u0131l\u0131p a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda tekrarlanmas\u0131n\u0131 istemek kullan\u0131c\u0131lar a\u00e7\u0131s\u0131ndan ho\u015f kar\u015f\u0131lanmayan bir durumdur. Kullan\u0131c\u0131lar hesaplar\u0131na kolayca ula\u015fmak isterler ancak bu durumun da getirdi\u011fi ba\u015fka riskler vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6zellikle finans, bankac\u0131l\u0131k ve ki\u015fisel verilerinizin bulundu\u011fu e-devlet uygulamalar\u0131 gibi web sitelerinde uzun s\u00fcreli oturum a\u00e7mak kullan\u0131c\u0131n\u0131n maddi ve manevi a\u00e7\u0131dan zarar g\u00f6rmesine neden olabilmektedir. Bu sebeple bu tarz i\u015flemlerin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 web siteleri taray\u0131c\u0131 kapat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anda oturumu kapat\u0131r ve tekrar oturum a\u00e7man\u0131z\u0131 ister.<\/p>\n\n\n\n

Web Sitesi \u0130\u015flevselli\u011fi<\/h3>\n\n\n\n

Web sitelerinin daha d\u00fczg\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 i\u00e7in de Cookie\u2019 lere ihtiya\u00e7 vard\u0131r. Web siteleri sizin ziyaretinize ili\u015fkin yapt\u0131\u011f\u0131 baz\u0131 i\u015flemleri bu ara\u00e7lar yard\u0131m\u0131yla daha iyi ve kolay ger\u00e7ekle\u015ftirir. Dil tercihi, ba\u011flant\u0131 yap\u0131lan konum ve buna ba\u011fl\u0131 tarih saat bilgileri gibi i\u015flevsellik a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli veriler bu Cookie\u2019 ler yard\u0131m\u0131yla kaydedilip uygulanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Ziyaret\u00e7i Al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131<\/h3>\n\n\n\n

Ziyaret\u00e7iler, \u00f6zellikle E-ticaret<\/a> sitelerinde ilgi duyduklar\u0131 veya daha \u00f6nce aray\u0131p inceledikleri \u00fcr\u00fcnlere benzer baz\u0131 \u00f6nerilerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131rlar. CRM<\/strong> (C<\/strong>ustomer R<\/strong>elationship M<\/strong>anagement) M\u00fc\u015fteri \u0130li\u015fkileri Y\u00f6netimi denilen bu durum kullan\u0131c\u0131n\u0131n ilgi alanlar\u0131na y\u00f6nelik reklam \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131na veya g\u00f6sterim yap\u0131lmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olur.<\/p>\n\n\n\n

B\u00f6ylece web sitesi i\u00e7inde ilgi duyma ihtimaliniz olan yeni \u00fcr\u00fcnler size g\u00f6sterilir ve al\u0131\u015fveri\u015f deneyiminizi iyile\u015ftilir. Bu \u015fekilde yap\u0131lan E-ticaret uygulamalar\u0131 daha fazla sat\u0131\u015f yapmak amac\u0131yla yap\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bunun yan\u0131nda arama motorlar\u0131<\/a> web sitesini indekslerken kullan\u0131c\u0131lar\u0131n ziyaretlerinin s\u00fcresine de de\u011fer vermektedir. Bir web sitesinde ziyaret\u00e7iler daha fazla zaman ge\u00e7iriyorsa daha fazla g\u00f6sterim almaya ba\u015flayacakt\u0131r.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

\u00d6rne\u011fin bir haber veya video sitesinde gezinen kullan\u0131c\u0131n\u0131n t\u0131klama al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131na g\u00f6re ilgi duydu\u011fu haberler veya videolar daha fazla g\u00f6sterilerek kullan\u0131c\u0131n\u0131n sitede daha uzun s\u00fcre vakit ge\u00e7irmesi sa\u011flanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Reklam Y\u00f6netimi<\/h3>\n\n\n\n

Yine kullan\u0131c\u0131 al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131na bak\u0131larak e\u011filimlere y\u00f6nelik reklam g\u00f6sterimleri cookies yard\u0131m\u0131 ile yap\u0131lmaktad\u0131r. Sizin ziyaret al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131z yine size uygun reklamlar\u0131n g\u00f6sterimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan yol g\u00f6sterici olmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Cookies (\u00c7erezler) Nas\u0131l \u00c7al\u0131\u015f\u0131r?<\/h2>\n\n\n\n

Bir ziyaret\u00e7i taray\u0131c\u0131s\u0131 ile sunucuya ba\u011flant\u0131 yapmak i\u00e7in HTTP<\/a> request (istek) yapt\u0131\u011f\u0131 zaman, server (sunucu) bu i\u015fleme HTTP response (cevap) cevab\u0131 ile ba\u011flant\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirerek sitenin g\u00f6r\u00fcnt\u00fclenmesine izin verir. Bu i\u015flem esnas\u0131nda bir\u00e7ok teknik olay (DNS<\/a>, NS<\/a>, TCP\/IP ba\u011flant\u0131lar\u0131) ger\u00e7ekle\u015fir. Ancak HTTP response verilirken web taray\u0131c\u0131s\u0131na set-cookies komutu ile \u00e7erez olu\u015fturma emri verilir, taray\u0131c\u0131 ayn\u0131 iste\u011fi cookie ile tekrar ger\u00e7ekle\u015ftirir ve sunucu ba\u011flant\u0131s\u0131na izin vererek web sitesinin g\u00f6r\u00fcnt\u00fclenmesi sa\u011flan\u0131r.  <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Cookies T\u00fcrleri Nelerdir?<\/h2>\n\n\n\n

Session Cookies<\/h3>\n\n\n\n

Oturum s\u00fcreklili\u011fi i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r, \u00f6rne\u011fin bu sayede bir sitede form doldururken i\u015flem uzarsa girdi\u011finiz verilerin kaybolmas\u0131 engellenmi\u015f olur.<\/p>\n\n\n\n

Secure Cookies<\/h3>\n\n\n\n

Ad\u0131 \u00fcst\u00fcnde g\u00fcvenlik ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131lan \u00e7erezlerdir. Cookie verileri sadece g\u00fcvenli ba\u011flant\u0131 olursa kaydeder.<\/p>\n\n\n\n

Third-party Cookies<\/h3>\n\n\n\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc parti \u00e7erezleri genelde reklam ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131lan \u00e7erezlerdir. \u0130nternette inceledi\u011fimiz bir turistik yer oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, daha sonradan o turistik yerden hotel reklamlar\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lmas\u0131 bu sayede olmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Persistent Cookies<\/h3>\n\n\n\n

Baz\u0131 \u00e7erezler bilgisayar\u0131n\u0131zda k\u0131sa s\u00fcre kal\u0131r ve bir s\u00fcre sonra sisteminizden silinirler ancak baz\u0131 \u00e7erezler kal\u0131c\u0131 olarak bilgisayar\u0131n\u0131za kaydedilir. Kal\u0131c\u0131 \u00e7erez olarak adland\u0131r\u0131lan bu \u00e7erez tipi ayarlar, tercihler, kullan\u0131c\u0131 bilgileri gibi genel ziyaret al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131n kaydedildi\u011fi \u00e7erezlerdir.<\/p>\n\n\n\n

HttpOnly Cookies<\/h3>\n\n\n\n

Bu \u00e7erez t\u00fcr\u00fc g\u00fcvenlik nedeniyle olu\u015fturulan ve ba\u011flant\u0131 protokol\u00fcne g\u00f6re ba\u011flant\u0131y\u0131 serbest b\u0131rakan cookie modelidir. Sadece HTTPS <\/strong>(S<\/strong>ecure H<\/strong>yper T<\/strong>ext T<\/strong>ransfer P<\/strong>rotocol) veya HTTP<\/strong> (H<\/strong>yper T<\/strong>ext T<\/strong>ransfer P<\/strong>rotocol) ba\u011flant\u0131 protokolleri ile ba\u011flanman\u0131za izin verir. Normalde XSS a\u00e7\u0131\u011f\u0131 nedeniyle, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filer taraf\u0131ndan JavaScript kullanarak Cookie\u2019lere m\u00fcdahale edilebilmektedir.  Bu \u00f6zellik ile etiketlenen ve bayrak eklenen HttpOnly Cookies, JavaScript ile \u00e7erez verilerine m\u00fcdahale etmesinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mesini sa\u011flar.<\/p>\n\n\n\n

Zombie Cookies<\/h3>\n\n\n\n

Silindikten sonra, kendili\u011finden tekrar olu\u015ftu\u011fu i\u00e7in zombi olarak adland\u0131r\u0131lan \u00e7erez t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Silinemeyen bu \u00e7erezler taray\u0131c\u0131n\u0131zdan temizlenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lsa da sistemde kay\u0131tl\u0131 olan son yedekten tekrar tekrar olu\u015fturulur.<\/p>\n\n\n\n

Super Cookies<\/h3>\n\n\n\n

Ba\u011flant\u0131y\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiren kullan\u0131c\u0131n\u0131n al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131 ve bilgilerini izlemek i\u00e7in olu\u015fturulan s\u00fcper \u00e7erezler taray\u0131c\u0131da saklanan bir dosya de\u011fildir, normal \u00e7erezler taray\u0131c\u0131n\u0131zdan yapaca\u011f\u0131n\u0131z i\u015flemlerle silinebilir ancak s\u00fcper \u00e7erezlere m\u00fcdahale edemezsiniz. Bu \u00e7erez t\u00fcr\u00fc, web taray\u0131c\u0131n\u0131zdan istek olu\u015fturulduktan sonra sizi temsil eden benzersiz HTTP ba\u011flant\u0131s\u0131na bir bilgi ekler ve burada olu\u015fturulur. G\u00fcvenlik a\u00e7\u0131\u011f\u0131 olu\u015fturabilecek bir t\u00fcrd\u00fcr ve ger\u00e7ekte cookie de de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n

Cookies Olu\u015fturma Metodlar\u0131<\/h2>\n\n\n\n

Cookies olu\u015fturmak i\u00e7in farkl\u0131 kodlama dilleri kullan\u0131labilmektedir. PHP<\/strong><\/a>,<\/strong> J<\/strong>avaScript<\/strong><\/a>, Python,<\/strong> Ruby<\/strong> gibi diller ile Cookie olu\u015fturulabilmektedir. A\u015fa\u011f\u0131daki linklerden bu diller ile Cookie olu\u015fturma metodlar\u0131n\u0131 g\u00f6rmeniz m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n